Ubóstwo energetyczne – kiedy rachunki zaczynają być problemem i jaką pomoc oferuje gmina?

Ubóstwo energetyczne to zjawisko, które w ostatnich latach dotyka coraz większą liczbę gospodarstw domowych w Polsce. Najprościej mówiąc, oznacza ono trudności w zaspokojeniu podstawowych potrzeb energetycznych – takich jak ogrzewanie mieszkania, czy korzystanie z energii elektrycznej – za rozsądną cenę. Problem ten nie dotyczy wyłącznie osób najuboższych i coraz częściej odczuwają go także gospodarstwa o przeciętnych dochodach, szczególnie w okresach wzrostu cen energii.

Kiedy rachunki zaczynają być problemem? Jednym z najczęściej stosowanych wskaźników jest podwójna mediana wydatków na energię. Gospodarstwo jest uznane za ubogie energetycznie, jeśli wydatki na energię przekraczają dwukrotność mediany wydatków energetycznych w kraju. W praktyce oznacza to sytuację, w której mieszkańcy muszą wybierać między ogrzewaniem a innymi podstawowymi potrzebami. Według analiz, skala tego zjawiska w Polsce jest bardzo zróżnicowana – w zależności od przyjętej metodologii może dotyczyć nawet do 40% gospodarstw domowych.

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Ministerstwa Energii za rok 2023.

Skutki ubóstwa energetycznego są poważne i wielowymiarowe. Obejmują pogorszenie stanu zdrowia, obniżenie komfortu życia, a także negatywny wpływ na środowisko. Wiele gospodarstw, próbując obniżyć koszty ogrzewania, sięga po tańsze, ale bardziej zanieczyszczające paliwa, co z kolei przyczynia się do powstawania smogu.

W tym kontekście szczególnie ważna jest rola samorządów, w tym gmin. To właśnie na poziomie lokalnym można najskuteczniej identyfikować osoby zagrożone ubóstwem energetycznym i kierować do nich odpowiednie wsparcie. Gmina może podejmować działania zarówno o charakterze osłonowym, jak i inwestycyjnym. Do podstawowych form pomocy należą dodatki mieszkaniowe i energetyczne, które bezpośrednio wspierają budżety domowe mieszkańców. Jednak coraz większe znaczenie mają działania długofalowe, takie jak programy termomodernizacji budynków, wymiana źródeł ciepła czy poprawa efektywności energetycznej. Dzięki nim możliwe jest trwałe obniżenie rachunków za energię, a nie tylko ich czasowe złagodzenie.

Istotnym elementem walki z ubóstwem energetycznym jest także edukacja i doradztwo. Wielu mieszkańców nie ma świadomości, jakie działania mogą podjąć, aby zmniejszyć zużycie energii i koszty. W tym zakresie gmina może pełnić rolę pośrednika i organizatora wsparcia, pomagając mieszkańcom w uzyskaniu dofinansowań czy wyborze odpowiednich rozwiązań.

Przykładem takiego działania są lokalne punkty doradcze, które oferują bezpłatne wsparcie w zakresie poprawy efektywności energetycznej oraz wykorzystania odnawialnych źródeł energii. Dzięki nim mieszkańcy mogą uzyskać konkretne informacje dopasowane do swojej sytuacji – od analizy rachunków po pomoc w wypełnianiu wniosków o dotacje.

Jeśli zmagają się Państwo z wysokimi rachunkami za energię lub chcą dowiedzieć się, jak skorzystać z dostępnych programów wsparcia, zapraszamy do skorzystania z Centrum Doradczego ds. Czystej Energii CETAC – lokalnego centrum wsparcia dla mieszkańców w zakresie czystej energii i efektywności energetycznej. Punkt CETAC mieści się w Urzędzie Miasta i Gminy w Serocku, w Biurze Obsługi Interesanta (stanowisko Ochrona Środowiska), przy ul. Rynek 21.

Źródła:

[Ubóstwo energetyczne] - Art. 5gb. - Prawo energetyczne. - Dz.U.2026.43 t.j. - OpenLEX

PIE-Raport_Ubóstwo_energetyczne_2023.indd

Sieci-wsparcia-w-walce-z-ubostwem-energetycznym.pdf

EPAH-F~2_3.P DF