decoration

Szlak Historii Militarnej Zegrza

Szlak biegnie nad brzegiem Jeziora Zegrzyńskiego, gdzie znajduje się część wojskowych, historycznych obiektów Zegrza. Trasa pokrywa się w dużej części z dawną drogą forteczną, którą transportowano amunicję z prochowni do fortów. Budowle szlaku pochodzą z różnych okresów historii miejscowości – od połowy XIX w. aż do współczesności. Ta dostępna dla turystów część wojskowego do dziś Zegrza, pozwala poznać militarne dzieje miejscowości.

Nr 1,2,6 Prochownie

Trzy magazyny amunicyjne (prochownie) powstały w latach 1891-1907, tj. w czasie budowy i modernizacji rosyjskiej twierdzy w Zegrzu. Ulokowano je na głębokim zapleczu fortów, w pobliżu Narwi, którą dopływały statki z amunicją. Pierwsza z prochowni, zachodnia, powstała jako pierwsza i wyróżnia się od pozostałych detalami architektonicznymi. Środowa jest ich pozbawiona, a ostatnia (wschodnia), posiada tylko napis na elewacji - „1907”.

Prochownie zbudowano z niezbrojonego betonu obsypanego ziemią. Ich wewnętrzny układ jest podobny: przelotnia, 3-4 duże komory magazynowe i obwodowy korytarz wentylacyjny.

Nr 3 Koszary

W niewielkiej odległości na północ od tego miejsca, na niedostępnym terenie wojskowym znajduje się kompleks koszarowy zbudowany w latach 1890-1895 na potrzeby załogi rosyjskiej Twierdzy Zegrze. Pierwotnie składał się z około stu mniejszych i większych, drewnianych i murowanych budynków. Do dziś dotrwało kilkanaście obiektów, które łatwo rozpoznać po fundamentach z granitowych bloków i ścianach z czerwonych cegieł.

Na terenie dostępnym – osiedla cywilnego – także znajdują się obiekty dawnych koszar. To bloki mieszkalne przy ul. Groszkowskiego nr 6, 12, 14 i 16. Budynki te zostały jednak przekształcone – dobudowano im dwie kondygnacje i otynkowano.

Nr 4 Yacht-klub (nieistniejący)

W tym miejscu, w latach 30. XX w., powstał wojskowy yacht-klub. Był obiektem rekreacyjnym, z restauracją, tarasem widokowym i magazynem sprzętu pływającego. Projektantem udanego, modernistycznego obiektu był Czesław Stankiewicz. W jego pobliżu znajdowała się plaża. Budynek spłonął w czasie walk rosyjsko-niemieckich na jesieni 1944 r.

Nr 5 Kościół garnizonowy

W niewielkiej odległości na północ od tego miejsca znajduje się kościół garnizonowy konsekrowany w 2007 r. To nowoczesna budowla, jednak w jej miejscu istniały wcześniej aż trzy świątynie, w tym dwie garnizonowe.

W 1758 r. Antoni Krasiński ufundował pierwszy murowany kościół w Zegrzu. W latach 90. XIX w. Rosjanie rozebrali go i postawili wojskową cerkiew. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości cerkiew zaadoptowano na kościół garnizonowy, a następnie przebudowano wg projektu Edgara Norwertha (1932). Świątynia ta została uszkodzona w czasie walk w 1944 r. i w 1987 r. jej pozostałości wysadzono w powietrze a potem usunięto. Po latach w tym samym miejscu powstał nowy kościół.

Nr 7 Pałac

Obiekt, zwany dziś Pałacem Zegrzyńskim, wzniósł  w 1848 r. Stanisław Krasiński, a projektował Franciszek Maria Lanci. Pałac służył potem córce Stanisława Krasińskiego Jadwidze i jej mężowi Maciejowi Józefowi Radziwiłłowi. Wymienieni sprzedali pałac, wraz z kilkusethektarowym terenem, Rosjanom budującym twierdzę.

Budynek był potem siedzibą carskich generałów, a później komendantów polskiego ośrodka szkolenia wojsk łączności. Kilkanaście lat po zakończeniu II wojny światowej stał się ośrodkiem szkoleniowo-wypoczynkowym Polskiej Agencji Prasowej. Dziś pełni funkcję hotelową.

 

 

Bądź na bieżąco!

Odkryj Serock z naszą aplikacją mobilną! Znajdź najbliższe wydarzenia, atrakcje i ważne informacje. Pobierz teraz i zanurz się w pełnym możliwości życiu miejskim!